وقتي خون قسمتي از مغز به علت لخته شدن خون یامسدودشدن رگ توسط چربی قطع می شود
, سكته مغزي اتفاق مي افتد. سلول هاي مغزي چند دقيقه بعد از قطع جريان خون در مغز مي ميرند. وقتي كه مغزي بميرد اعمال بدن مختل مي شود. به عنوان مثال اگر سكته مغزي در قسمتي از مغز كه اندام تحتاني را كنترل مي كند رخ دهد حركت اين اندام ها دچار اشكال مي شود. سكته مغزي مي تواند دائمي يا موقت باشد , از خفيف تا شديد متغير بوده و گاهي كشنده است . بسياري از مردم نمي دانند كه سكته مغزي شايع است . هر ساله ميليون ها نفر از مردم جهان , در سنين مختلف براي نخستين بار دچار سكته مغزي مي شوند. همچنين هر ساله هزاران نفر در ايران در اثر سكته مغزي جان مي دهند. سكته مغزي سومين علت مرگ و مير در دنيا مي باشد.
سكته مغزي به طور ناگهاني اتفاق نمي افتد و قابل پيش بيني است . در حقيقت پزشكان مي توانند افرادي را كه در معرض ابتلا به سكته مغزي هستند مشخص نمايند با شناساندن عوامل خطر ساز براي سكته مغزي قادر خواهيد بود كه از بروز آن جلوگيري نماييد.
دو نوع اصلي سكته مغزي :
سكه مغزي ايسكميك : اين نوع سكته مغزي زماني اتفاق مي افتد كه يك لخته خون يا چربي موجب انسداد رگ و قطع جريان خون در مغز گردد.
انسداد شريان كه مي تواند داخل و يا اطراف مغز رخ دهد , همچنين لخته هاي خوني مي توانند توسط جريان خون از ديگر نقاط بدن به مغز آورده شوند. علل اين نوع سكته عبارت است از : رسوب چربي , ايجاد پلاك هايي در شريان هاي گردني و اختلالات قلبي كه منجر به تشكيل لخته هاي خوني مي گردد.
نكاتي در مورد حملات ايسكميك گذرا :
سكته گذرا يا سكته خفيف مغزي يك نوع سكته مغزي ايسكميك مي باشد كه علائم آن حدود چند دقيقه تا چند ساعت طول كشيده و سپس به كلي از بين مي روند.
هرگز سكته گذرا را ناديده نگيريد. سكته گذرا نشانگر در راه بودن يك سكته مغزي شديدتر مي باشد. سعي كنيد دوره درمان سكته گذرا را كامل كنيد. حتي اگر نشانه هاي آن از بين رفته باشند.
سكته مغزي خونريزي دهنده :
اين نوع سكته هاي مغزي ناشي از پاره شدن يك رگ خوني در داخل و يا در سطح مغز مي باشد , وقتي كه يك رگ خوني پاره مي شود ديگر خون به سلول هاي مغزي نمي رسد. به علاوه خونريزي از رگ پاره شده مي تواند به بافت مغزي آسيب جدي وارد نمايد. علل اين نوع سكته عبارت است از :
فشار بالا كه موجب تضعيف عروق خوني مي گردد.
سخت شدن رگها (تصلب شرايين ) كه عروق مغزي را شكننده مي كند.
آنوريسم يعني ضعيف شدن يك نقطه در ديواره عروق كه مي تواند پاره شود.
ضربه مغزي و مصرف مشروبات الكلي
عوامل خطر ساز سكته مغزي :
شناخت اين عوامل كليد پيشگيري از سكته هاي مغزي هستند. اين عوامل خطر ساز عبارت است از :
سن : سكته مغزي معمولا در تمام سنين ممكن است اتفاق بيفتد ولي در افراد مسن تر خطر آن افزايش مي يابد.
جنسيت : مردان بيشتر از زنان به سكته مغزي مبتلا مي شوند.
سابقه سكته مغزي يا سكته گذراي قبلي : احتمال سكته در افرادي كه سابقه قبلي سكته مغزي يا سكته گذرا دارند بيشتر است .
سابقه خانوادگي : احتمال سكته مغزي در افرادي كه يكي از اعضاي خانواده آنها به سكته دچار شده اند بيشتر است .
ديابت و بيماري هاي خاص ديگر : مثلا ديابت و كم خوني « داسي شكل » احتمال بروز سكته مغزي را افزايش مي دهند.
فشار خون بالا : فشار خون كنترل نشده مي تواند زمينه ساز بسياري از سكته هاي مغزي باشد.
بيماري هاي قلبي : يكي از عوامل ايجاد كننده سكته هاي مغزي صداهاي اضافي قلبي و فيبريلاسيون دهليزي (ضربان هاي سريع و ناكامل قلبي ) است .
كشيدن سيگار : سيگار مي تواند موجب افزايش فشار خون و صدمه به سرخرگ ها گردد.
تنگي شريان ها : تشكيل پلاك ها در شريان هاي مغزي مي تواند احتمال سكته مغزي را بالا ببرد. پزشك مي تواند تشكيل اين پلاك ها را به وسيله گوشي پزشكي تشخيص دهد.
چاقي : بالا بودن وزن يكي از عوامل خطرساز سكته مغزي مي باشد. چرا كه چاقي خطر ابتلا به فشار خون بالا , بيماري هاي قلبي و ديابت را افزايش مي دهد.
اعتياد به الكل وديگر موادمخدر : الكل و كوكائين مي تواند موجب افزايش فشار خون شود. اين دو مواردي هستند كه احتمال بروز سكته مغزي را افزايش مي دهند.
به طور قطع تمامي عوامل خطر ساز سكته مغزي قابل پيشگيري نيستند ولي با كم كردن بسياري از آنها احتمال سكته مغزي كاهش خواهد يافت . قدم هاي ديگري كه جهت كنترل سكته مغزي مي توان برداشت . جدي گرفتن توصيه هاي پزشكي مانند :
1 ـ به طور منظم خود را چكاپ نماييد . معمولا پزشكان قبل از وخيم شدن مسائل مي توانند از بروز خيلي از امراض جلوگيري نمايند. لذا در مورد مسائل و عوامل خطرساز براي سكته مغزي مشورت كنيد.
2 ـ فشار خون خود را كنترل نماييد . اگر ميزان فشار خون خود را نمي دانستيد و بعد فهميديد فشار خونتان بالا است مي توانيد با بكار بستن توصيه هاي پزشك معالج خود , آن را در سطح پايين نگه داريد.
3 ـ ساير مسائل خود را حل نماييد . بيماريها و مشكلات قلبي , ديابت و بيماريهاي ديگر , احتمال سكته مغزي شما را افزايش مي دهند. با بكارگيري توصيه هاي بهداشتي آنها را كنترل نماييد.
4 ـ سيگار نكشيد با نكشيدن سيگار , فشار خون شما كنترل شده و از ايجاد تصلب شرايين (كه كليد مهم و خطرساز براي سكته مغزي هستند) جلوگيري مي شود.
5 ـ از خوردن مشروبات الكلي و مصرف موادمخدر و داروهاي توهم زا خودداري نماييد.
6 ـ از رژيم كم كلسترول و كم چربي استفاده كنيد , اين موضوع به شما كمك خواهد كرد كه وزن خود را كنترل نموده و از مسائلي كه سلامتي شما را تحت الشعاع قرارداده و موجب سكته مغزي مي شوند جلوگيري كنيد.
7 ـ مصرف نمك را كم كنيد , اين موضوع در پايين نگه داشتن فشار خون , شما را ياري مي دهد.
8 ـ ورزش كردن از سكته قلبي و سكته مغزي جلوگيري مي كند و علاوه بر اين , ورزش به كاهش وزن و طبيعي نگه داشتن فشار خون شما كمك مي كند.
همواره علائم سكته مغزي را جدي بگيريد , سكته مغزي يا سكته گذرا مي تواند به همراه همه يا تعدادي از علائم زير باشد :
ضعف , سوزن سوزن شدن يا مورمور شدن كه ممكن است در صورت , دست يا پا و اغلب تواما رخ دهد. اين علائم معمولا در يك طرف بدن , ظاهر مي شوند. فلج اين اندام ها هم ممكن است رخ دهد.
مشكلات بينايي : سكته مغزي مي تواند موجب تاري ديد , كاهش بينايي , دو بيني , حتي نابينايي كامل گردد. گاهي فقط يك چشم دچار مشكل مي گردد.
مشكلات تكلم : برخي از بيماران توانايي روان صحبت كردن را از دست مي دهند به طوري كه به سختي صحبت مي كنند گاه نيز به سختي مي توان دستخط اين بيماران را خواند.
گيجي : گاهي افرادي كه دچار سكته مغزي مي شوند هوشياري خود را نسبت به جايي كه در آن هستند از دست مي دهند.
فقدان هماهنگي و تعادل بدني : افرادي كه دچارسكته مغزي شده اند , ممكن است تلو تلو خورده و به زمين بيفتند.
از دست دادن هوشياري : اين بيماران ممكن است هوشياري خود را از دست داده و گاه دچار اغما شوند.
سردرد شديد : در افرادي كه دچار سكته مغزي شده اند ممكن است سردرد ناگهاني ايجاد شود. تهوع , استفراغ و سفت شدن گردن نيز ممكن است به همراه سردرد وجود داشته باشد.
سرگيجه : سرگيجه به تنهايي از علائم سكته مغزي نيست ولي اگر به همراه علائم ديگر رخ دهد مي تواند از علائم سكته مغزي باشد. اين علائم زنگ خطري است در فوريت هاي پزشكي , هر چند علل مختلفي ممكن است باعث اين علائم باشند اما به خاطر حياتي بودن مسئله حتما بايد اورژانس را خبر نمود و اقدامات پزشكي را فورا انجام داد. حتي اگر علائم پس از مدتي از بين رفته باشند.
اگر سكته مغزي رخ داد , عملكرد سريع مي تواند جان و زندگي بيمار را نجات داده و عوارض مغزي ايجاد شده را به حداقل برساند.
اقدام هاي اورژانسي : اقدامات اورژانسي جهت بهبود وضع مصدوم با ارزيابي هاي لازم و پيشگيري از عوارض مي تواند در نجات جان بيمار موثر باشد.
اقدامات و مطالعات تصويربرداري : اين اقدامات مي تواند نوع و محل سكته مغزي را مشخص نمايد. اين مطالعات عبارت است MRI از : اسكن توموگرافي كامپيوتري (سي تي اسكن ) تصويربرداري تشديد ميدان مغناطيسي , سونوگرافي « داپلر » از سرخرگهاي گردن كه به مغز خون مي رساند و « الكترو كارديوگرافي » از قلب .
ساير آزمايشات : آزمايش خون و ادرار و آزمايشات ديگر بايد براي بيمار درخواست گردد. در پاره اي از موارد به وسيله جراحي مي توان خونريزي يا انسدادي را كه موجب سكته مغزي شد از ميان برداشت .
پس از بروز سكته مغزي , حيات دوباره افرادي كه دچار سكته مغزي شده اند بستگي به خفيف يا شديد بودن سكته و دائمي يا برگشت پذير بودن آن دارد.
عوارض مختلف : عوارض بسته به اين كه كدام قسمت از مغز درگير شده است عبارت است از : ضعف يا فلج اندام ها , مشكل ادراك زبان يا تكلم , از دست دادن حافظه , گيجي و از دست دادن قدرت تشخيص , تغييرات رفتاري و خلقي .
لزوم شروع توانبخشي در اسرع وقت : متخصصين توانبخشي , وسعت ضايعات را ارزيابي نموده و راههاي تخصصي غلبه بر مشكلات را ارزيابي مي نمايند. متخصصين گفتار درماني , فيزيوتراپيست ها و كار درمانگران از جمله افرادي هستند كه در درمان سكته مغزي نقش مهمي ايفا مي كنند. توسط دارو درماني و جراحي مي توان زمينه ايجاد سكته مغزي را درمان نموده و از بروز مجدد آن جلوگيري كرد علاوه بر آن افراد روش هاي جديد زندگي را كه در آن از عوامل خطرساز براي سكته هاي قلبي كاسته مي شود خواهند آموخت .
, سكته مغزي اتفاق مي افتد. سلول هاي مغزي چند دقيقه بعد از قطع جريان خون در مغز مي ميرند. وقتي كه مغزي بميرد اعمال بدن مختل مي شود. به عنوان مثال اگر سكته مغزي در قسمتي از مغز كه اندام تحتاني را كنترل مي كند رخ دهد حركت اين اندام ها دچار اشكال مي شود. سكته مغزي مي تواند دائمي يا موقت باشد , از خفيف تا شديد متغير بوده و گاهي كشنده است . بسياري از مردم نمي دانند كه سكته مغزي شايع است . هر ساله ميليون ها نفر از مردم جهان , در سنين مختلف براي نخستين بار دچار سكته مغزي مي شوند. همچنين هر ساله هزاران نفر در ايران در اثر سكته مغزي جان مي دهند. سكته مغزي سومين علت مرگ و مير در دنيا مي باشد.سكته مغزي به طور ناگهاني اتفاق نمي افتد و قابل پيش بيني است . در حقيقت پزشكان مي توانند افرادي را كه در معرض ابتلا به سكته مغزي هستند مشخص نمايند با شناساندن عوامل خطر ساز براي سكته مغزي قادر خواهيد بود كه از بروز آن جلوگيري نماييد.
دو نوع اصلي سكته مغزي :
سكه مغزي ايسكميك : اين نوع سكته مغزي زماني اتفاق مي افتد كه يك لخته خون يا چربي موجب انسداد رگ و قطع جريان خون در مغز گردد.
انسداد شريان كه مي تواند داخل و يا اطراف مغز رخ دهد , همچنين لخته هاي خوني مي توانند توسط جريان خون از ديگر نقاط بدن به مغز آورده شوند. علل اين نوع سكته عبارت است از : رسوب چربي , ايجاد پلاك هايي در شريان هاي گردني و اختلالات قلبي كه منجر به تشكيل لخته هاي خوني مي گردد.
نكاتي در مورد حملات ايسكميك گذرا :
سكته گذرا يا سكته خفيف مغزي يك نوع سكته مغزي ايسكميك مي باشد كه علائم آن حدود چند دقيقه تا چند ساعت طول كشيده و سپس به كلي از بين مي روند.
هرگز سكته گذرا را ناديده نگيريد. سكته گذرا نشانگر در راه بودن يك سكته مغزي شديدتر مي باشد. سعي كنيد دوره درمان سكته گذرا را كامل كنيد. حتي اگر نشانه هاي آن از بين رفته باشند.
سكته مغزي خونريزي دهنده :
اين نوع سكته هاي مغزي ناشي از پاره شدن يك رگ خوني در داخل و يا در سطح مغز مي باشد , وقتي كه يك رگ خوني پاره مي شود ديگر خون به سلول هاي مغزي نمي رسد. به علاوه خونريزي از رگ پاره شده مي تواند به بافت مغزي آسيب جدي وارد نمايد. علل اين نوع سكته عبارت است از :
فشار بالا كه موجب تضعيف عروق خوني مي گردد.
سخت شدن رگها (تصلب شرايين ) كه عروق مغزي را شكننده مي كند.
آنوريسم يعني ضعيف شدن يك نقطه در ديواره عروق كه مي تواند پاره شود.
ضربه مغزي و مصرف مشروبات الكلي
عوامل خطر ساز سكته مغزي :
شناخت اين عوامل كليد پيشگيري از سكته هاي مغزي هستند. اين عوامل خطر ساز عبارت است از :
سن : سكته مغزي معمولا در تمام سنين ممكن است اتفاق بيفتد ولي در افراد مسن تر خطر آن افزايش مي يابد.
جنسيت : مردان بيشتر از زنان به سكته مغزي مبتلا مي شوند.
سابقه سكته مغزي يا سكته گذراي قبلي : احتمال سكته در افرادي كه سابقه قبلي سكته مغزي يا سكته گذرا دارند بيشتر است .
سابقه خانوادگي : احتمال سكته مغزي در افرادي كه يكي از اعضاي خانواده آنها به سكته دچار شده اند بيشتر است .
ديابت و بيماري هاي خاص ديگر : مثلا ديابت و كم خوني « داسي شكل » احتمال بروز سكته مغزي را افزايش مي دهند.
فشار خون بالا : فشار خون كنترل نشده مي تواند زمينه ساز بسياري از سكته هاي مغزي باشد.
بيماري هاي قلبي : يكي از عوامل ايجاد كننده سكته هاي مغزي صداهاي اضافي قلبي و فيبريلاسيون دهليزي (ضربان هاي سريع و ناكامل قلبي ) است .
كشيدن سيگار : سيگار مي تواند موجب افزايش فشار خون و صدمه به سرخرگ ها گردد.
تنگي شريان ها : تشكيل پلاك ها در شريان هاي مغزي مي تواند احتمال سكته مغزي را بالا ببرد. پزشك مي تواند تشكيل اين پلاك ها را به وسيله گوشي پزشكي تشخيص دهد.
چاقي : بالا بودن وزن يكي از عوامل خطرساز سكته مغزي مي باشد. چرا كه چاقي خطر ابتلا به فشار خون بالا , بيماري هاي قلبي و ديابت را افزايش مي دهد.
اعتياد به الكل وديگر موادمخدر : الكل و كوكائين مي تواند موجب افزايش فشار خون شود. اين دو مواردي هستند كه احتمال بروز سكته مغزي را افزايش مي دهند.
به طور قطع تمامي عوامل خطر ساز سكته مغزي قابل پيشگيري نيستند ولي با كم كردن بسياري از آنها احتمال سكته مغزي كاهش خواهد يافت . قدم هاي ديگري كه جهت كنترل سكته مغزي مي توان برداشت . جدي گرفتن توصيه هاي پزشكي مانند :
1 ـ به طور منظم خود را چكاپ نماييد . معمولا پزشكان قبل از وخيم شدن مسائل مي توانند از بروز خيلي از امراض جلوگيري نمايند. لذا در مورد مسائل و عوامل خطرساز براي سكته مغزي مشورت كنيد.
2 ـ فشار خون خود را كنترل نماييد . اگر ميزان فشار خون خود را نمي دانستيد و بعد فهميديد فشار خونتان بالا است مي توانيد با بكار بستن توصيه هاي پزشك معالج خود , آن را در سطح پايين نگه داريد.
3 ـ ساير مسائل خود را حل نماييد . بيماريها و مشكلات قلبي , ديابت و بيماريهاي ديگر , احتمال سكته مغزي شما را افزايش مي دهند. با بكارگيري توصيه هاي بهداشتي آنها را كنترل نماييد.
4 ـ سيگار نكشيد با نكشيدن سيگار , فشار خون شما كنترل شده و از ايجاد تصلب شرايين (كه كليد مهم و خطرساز براي سكته مغزي هستند) جلوگيري مي شود.
5 ـ از خوردن مشروبات الكلي و مصرف موادمخدر و داروهاي توهم زا خودداري نماييد.
6 ـ از رژيم كم كلسترول و كم چربي استفاده كنيد , اين موضوع به شما كمك خواهد كرد كه وزن خود را كنترل نموده و از مسائلي كه سلامتي شما را تحت الشعاع قرارداده و موجب سكته مغزي مي شوند جلوگيري كنيد.
7 ـ مصرف نمك را كم كنيد , اين موضوع در پايين نگه داشتن فشار خون , شما را ياري مي دهد.
8 ـ ورزش كردن از سكته قلبي و سكته مغزي جلوگيري مي كند و علاوه بر اين , ورزش به كاهش وزن و طبيعي نگه داشتن فشار خون شما كمك مي كند.
همواره علائم سكته مغزي را جدي بگيريد , سكته مغزي يا سكته گذرا مي تواند به همراه همه يا تعدادي از علائم زير باشد :
ضعف , سوزن سوزن شدن يا مورمور شدن كه ممكن است در صورت , دست يا پا و اغلب تواما رخ دهد. اين علائم معمولا در يك طرف بدن , ظاهر مي شوند. فلج اين اندام ها هم ممكن است رخ دهد.
مشكلات بينايي : سكته مغزي مي تواند موجب تاري ديد , كاهش بينايي , دو بيني , حتي نابينايي كامل گردد. گاهي فقط يك چشم دچار مشكل مي گردد.
مشكلات تكلم : برخي از بيماران توانايي روان صحبت كردن را از دست مي دهند به طوري كه به سختي صحبت مي كنند گاه نيز به سختي مي توان دستخط اين بيماران را خواند.
گيجي : گاهي افرادي كه دچار سكته مغزي مي شوند هوشياري خود را نسبت به جايي كه در آن هستند از دست مي دهند.
فقدان هماهنگي و تعادل بدني : افرادي كه دچارسكته مغزي شده اند , ممكن است تلو تلو خورده و به زمين بيفتند.
از دست دادن هوشياري : اين بيماران ممكن است هوشياري خود را از دست داده و گاه دچار اغما شوند.
سردرد شديد : در افرادي كه دچار سكته مغزي شده اند ممكن است سردرد ناگهاني ايجاد شود. تهوع , استفراغ و سفت شدن گردن نيز ممكن است به همراه سردرد وجود داشته باشد.
سرگيجه : سرگيجه به تنهايي از علائم سكته مغزي نيست ولي اگر به همراه علائم ديگر رخ دهد مي تواند از علائم سكته مغزي باشد. اين علائم زنگ خطري است در فوريت هاي پزشكي , هر چند علل مختلفي ممكن است باعث اين علائم باشند اما به خاطر حياتي بودن مسئله حتما بايد اورژانس را خبر نمود و اقدامات پزشكي را فورا انجام داد. حتي اگر علائم پس از مدتي از بين رفته باشند.
اگر سكته مغزي رخ داد , عملكرد سريع مي تواند جان و زندگي بيمار را نجات داده و عوارض مغزي ايجاد شده را به حداقل برساند.
اقدام هاي اورژانسي : اقدامات اورژانسي جهت بهبود وضع مصدوم با ارزيابي هاي لازم و پيشگيري از عوارض مي تواند در نجات جان بيمار موثر باشد.
اقدامات و مطالعات تصويربرداري : اين اقدامات مي تواند نوع و محل سكته مغزي را مشخص نمايد. اين مطالعات عبارت است MRI از : اسكن توموگرافي كامپيوتري (سي تي اسكن ) تصويربرداري تشديد ميدان مغناطيسي , سونوگرافي « داپلر » از سرخرگهاي گردن كه به مغز خون مي رساند و « الكترو كارديوگرافي » از قلب .
ساير آزمايشات : آزمايش خون و ادرار و آزمايشات ديگر بايد براي بيمار درخواست گردد. در پاره اي از موارد به وسيله جراحي مي توان خونريزي يا انسدادي را كه موجب سكته مغزي شد از ميان برداشت .
پس از بروز سكته مغزي , حيات دوباره افرادي كه دچار سكته مغزي شده اند بستگي به خفيف يا شديد بودن سكته و دائمي يا برگشت پذير بودن آن دارد.
عوارض مختلف : عوارض بسته به اين كه كدام قسمت از مغز درگير شده است عبارت است از : ضعف يا فلج اندام ها , مشكل ادراك زبان يا تكلم , از دست دادن حافظه , گيجي و از دست دادن قدرت تشخيص , تغييرات رفتاري و خلقي .
لزوم شروع توانبخشي در اسرع وقت : متخصصين توانبخشي , وسعت ضايعات را ارزيابي نموده و راههاي تخصصي غلبه بر مشكلات را ارزيابي مي نمايند. متخصصين گفتار درماني , فيزيوتراپيست ها و كار درمانگران از جمله افرادي هستند كه در درمان سكته مغزي نقش مهمي ايفا مي كنند. توسط دارو درماني و جراحي مي توان زمينه ايجاد سكته مغزي را درمان نموده و از بروز مجدد آن جلوگيري كرد علاوه بر آن افراد روش هاي جديد زندگي را كه در آن از عوامل خطرساز براي سكته هاي قلبي كاسته مي شود خواهند آموخت .
نوشته شده توسطزانا سعیدزاده از سقز در پنجشنبه بیستم فروردین 1388 ساعت18:53 | لینک ثابت |
وبلاگ طرح سلامت انديشه2يك وبلاگ پزشكي سلامتي براي اطلاع رساني دراين رابطه به تمام اقشارجامعه بخصوص نوجوانان است كه توسط بنده:زاناسعيدزاده،ايجادگشته است.
